Somass voegt historie toe aan Westzaan

Somass voegt historie toe aan Westzaan

‘In de afgelopen 43 jaar hebben we zoveel toegevoegd waardoor de Zaanstreek echt weer de Zaanstreek is geworden. Het is heel leuk dat we ons steentje hebben kunnen bijdragen.’

Dit is de vierde en laatste aflevering waarin Gé Sombroek van Somass vertelt over 43 jaar Zaanse houtbouw. Lees eerst deel één, twee en drie.

‘Ik denk dat wij mede de oorzaak zijn geweest dat het denken over onze streek voor de gemiddelde Zaankanter positiever is geworden. De Zaanstreek is bijzonder met zoveel historie aan houten huizen, pakhuizen, molens en landschap. Eerst was er bijna alleen nog maar het reservaat de Zaanse Schans, daarna kwamen de groene sprongetjes van Somass met meer Zaanse huizen en pakhuizen overal verspreid in de Zaanstreek. Je ziet ze nu overal. Steeds meer mensen zijn hier enthousiast over. Het is goed dat ook jonge vaklieden hier mee verder gaan en dat er nieuwe bedrijven opstaan die zich specialiseren in de Zaanse houtbouw en molenbouw.’

Nieuw buurtje Westzaan, foto Sarah Vermoolen
Nieuw buurtje Westzaan, foto Sarah Vermoolen

Vicomte nieuw historisch buurtschap

Leuk is ook het verhaal over de biscuitfabriek Vicomte in Westzaan. Aan de Overtoom stond een stenen fabriek waar lange vingers en wafels werden gemaakt. ‘Het had twee verdiepingen en een plat dak waar een dakje met oud-Hollandse dakpannen bovenuit piepte. Arnold Sol, kenner van de geschiedenis van Westzaan, vertelde dat er een houten pakhuis in de stenen fabriek stond. Men was ooit met de productie van lange vingers in dit houten zaadpakhuis begonnen en toen het bedrijf groeide hebben ze er een pand – in dit geval van steen – omheen gebouwd. Net zoals bij het Tsaar Peterhuisje, waardoor het houten pakhuis ruim 100 jaar onzichtbaar werd. Wij hebben het pakhuis weer tevoorschijn getoverd, geheel gerestaureerd en er vijf woningen in ondergebracht. Er omheen hebben we replica’s gebouwd van huizen die hier ooit in de 17e en 18e eeuw hebben gestaan. Zo is er een nieuw historisch buurtschapje ontstaan in Westzaan waar het verleden weer zichtbaar is en verteld kan worden.

 

Nieuw buurtje Westzaan, foto Sarah Vermoolen

De Veldmuis verrijst in Westzaan

Molen De Veldmuis, opdracht van Somass aan Remco Jonker restauratie & molenonderhoud, foto Sarah Vermoolen

‘Als je enthousiast bent over de historie van de Zaanstreek dan kom je vanzelf bij de molens terecht. In 2003 hebben we de molenmakerij van Gerrit Smit en Nico Maas overgenomen en voortgezet als een zelfstandige tak van Somass. Met de molenmakers hebben we de houtzaagmolen Het Jonge Schaap gebouwd aan de Zaanse Schans. Deze eerste molen was spannend maar ook geweldig om te mogen maken, maar dat smaakte naar meer. Zo’n vijftien jaar geleden ontstond ook het idee om molen De Veldmuis in Westzaan opnieuw te bouwen. Daar in het veld stond een oorspronkelijke snuifmolen die later omgebouwd is tot houtzaagmolen. In 1916 is de molen verkocht aan een Amerikaan die hem verscheepte naar Amerika. Onderweg is het schip echter getorpedeerd en sindsdien ligt het op de bodem van de Atlantische Oceaan. De schuren waren blijven staan en tot 1955 heeft het gefunctioneerd als houtzaagschuur waarbij de machines werden aangedreven door elektromotoren. Daarna raakte het in verval. Wij kregen de grond in bezit en vroegen bij de gemeente een vergunning om molen De Veldmuis te mogen herbouwen. Dat liep niet zo soepel en heeft jaren geduurd. We vertelden de gemeente dat we hier veel verschillende industriemolens hebben maar nog geen molen, puur en alleen maar om in wonen. Het zou toch interessant zijn om de draai te maken naar de tegenwoordige tijd? Door de molen zelf zijn eigen energie op te laten wekken zou het een eigentijds en zelfs vooruitstrevend project zijn.

Molen De Veldmuis, opdracht van Somass aan Remco Jonker restauratie & molenonderhoud, foto Sarah Vermoolen

Het heeft wel even geduurd om de geschikte kandidaat te vinden voor deze plek, iemand die zag wat wij voor ogen hadden. Je woont midden in het veld, hebt de ochtend- en avondzon, een heerlijk uitzicht en vooral rust. Veel mensen wilden wel, maar ze haakten om verschillende redenen af. Uiteindelijk bleek een Zaanse ondernemer die veel heeft met de historie degene die hier met zijn gezin gaat wonen.’

Molen De Veldmuis, opdracht van Somass aan Remco Jonker restauratie & molenonderhoud, foto Sarah Vermoolen

Eerdere verhalen

Hameren op de Zaanse identiteit

Bouwvallen bleken schatkamers

Groene sprongetjes

Somass verrijkt Zaanstreek