‘Mijn droom is om avonden te organiseren waar het publiek zich vermaakt, inhoudelijk een interessante avond meemaakt en er plaats is voor ontmoeting. Maar ook dat we als team plezier hebben in het organiseren van deze avonden.’
Aldus René Sman die ter ere van tien jaar De Zaanse Verhalen een eigen bijdrage maakt voor de serie Zaanse Gast.
Tekst en fotografie: René Sman
Ik ben zo vrij te zeggen dat deze droom vaak werkelijkheid is geworden.
Hoe het begon
Ik wil u graag meenemen en een beeld schetsen van de eerste legendarische edities van de Culturele Raad.
De Culturele Raad begon op 26 januari 2013 in wat toen Serah Artisan heette, nu ’t Zusje op Dam 2. De eerste bijeenkomst vond plaats rond de bar van Serah Artisan, met Frans Thomése als hoofdact. Hij las voor uit zijn schunnige boek ‘Het Bamischandaal’. Mandy Pijl en Jan Kees Sierhuis, de toenmalide stadsdichters van Zaanstad, droegen een speciaal openingsgedicht voor. Roel C Verburg verzorgde de humor en Marcel Kaptein (bekend van de hit ‘You’ van Ten Sharp) speelde tijdens de afterparty. Met 65 bezoekers was dat voor een eerste keer een mooi aantal.
De sfeer moest niet alleen serieus zijn, maar ook ontspannen en anders. Bijvoorbeeld: Patrick vroeg bij binnenkomst aan iedereen de naam en riep die luid de zaal in: “Hier komt… Geef haar een applaus!” Ik presenteerde de avond en verstopte me een beetje achter de bar, waarschijnlijk door zenuwen, terwijl ik het programma aankondigde en de artiesten welkom heette. Na afloop zaten we vol adrenaline nog lang na, terwijl Cees Beumer, de uitbater van Serah Artisan, voor drank en hapjes zorgde. Pas om vier uur ’s nachts gingen we huiswaarts.
Meer dan 42 gasten
De tweede bijeenkomst trok slechts 42 gasten. De bekende schrijver Jan Brokken was hoofdgast met zijn prachtige boek ‘De Vergelding’. Frank de Boer componeerde en zong een lied geïnspireerd door het boek. Vier beginnende comedians, Suc genaamd, traden op en het publiek koos de beste. Als prijs haalde ik op het laatste moment mijn oude Dam tot Dam Loop-trofee uit de jaren tachtig tevoorschijn.
Voor de volgende editie wilden we meer dan 42 gasten. Het net uitgekomen boek ‘Hemelvaart’ van Judith Koelemeijer, dat veel media-aandacht kreeg, trok ruim 150 bezoekers — een uitverkochte zaal! Het boek gaat over vijf Zaanse vriendinnen die na de middelbare school naar Griekenland op vakantie gaan, waarbij één van hen door een ongeluk overlijdt. Patrick van Sante, helaas onlangs overleden, schreef een lied geïnspireerd op ‘Hemelvaart’. Het leek erop dat de Culturele Raad steeds meer bestaansrecht kreeg.
Fenomeen op een goudkleurige zetel
De vierde editie werd een bijzondere avond met Willem de Ridder, een fenomeen, die in een goudkleurige zetel op het podium het ene verhaal na het andere vertelde. Bescheiden probeerde ik hem rond half twaalf te laten afronden. Voor de pauze trad Marjolijn van Kooten op, een beginnende cabaretière uit Zaandam. Zij worstelde met angstfobieën en kreeg van haar psychiater de opdracht om haar angsten om te zetten in kracht. Haar optreden bij de Culturele Raad, waar ze aanvankelijk bijna afhaakte vanwege het ontbreken van een eigen kleedkamer, beschreef ze uitgebreid in haar boek ‘Schijtluis’. Uiteindelijk overwon ze haar angst en trad op in een uitverkochte zaal. Haar voorstelling was geestig, maar ook kwetsbaar en moedig. Marjolein treedt nog steeds succesvol op. Op dit moment met haar programma Aan mij zal het niet liggen.
Wat een onvergetelijke avond! Willem de Ridder overleed helaas eind 2022. Met voldoening keken we terug op het eerste jaar van de Culturele Raad.
Bekend gezicht van Wereld Draait Door
In het tweede jaar was Nico Dijkshoorn hoofdgast. Hij was vooral bekend van zijn wekelijkse optredens bij ‘De Wereld Draait Door’. Het voorprogramma bestond uit cabaretière Brechtje Kat en voormalig stadsdichter Mandy Pijl, die het luchtige deel verzorgden. De zaal was weer uitverkocht. Nico gaf een komische interpretatie van kunst, las voor uit zijn bijna afgeronde boek en vroeg het publiek om feedback. Later op de avond speelde hij met gitaar enkele liedjes, waardoor het feest tot middernacht duurde.
De geluksprofessor aan het woord
Ons teamlid Patrick van Hees trad op met zijn boek ‘De Geluksprofessor’. We hadden hem niet alleen gevraagd vanwege zijn interessante werk, maar ook om financieel wat lucht te creëren, want zonder subsidie en met een lage entreeprijs was dat nodig. Alex Ploeg, inmiddels een bekend cabaretier en regelmatig op tv, verzorgde ook een optreden. Dankzij de Culturele Raad heeft hij een mooie stap gezet, zeggen wij met een knipoog.
Onze cultuur verandert nauwelijks
Bij de zevende editie in oktober 2014 was Serah Artisan plotseling niet meer beschikbaar. Gelukkig konden we op het laatste moment terecht in De Kleine Waarheid, dat net als restaurant gesloten was.
We maakten er een intiem theatertje van, met Herman Pleij als hoofdgast en Ellen Dikker, cabaretier, schrijver en columnist, in het voorprogramma. Herman Pleij had bijna afgezegd – mijn nachtmerrie: iemand die op het laatste moment niet komt opdagen. Ondanks een zichtbare flinke griep trad hij toch op. Zijn inspirerende verhalen over onze cultuur, die volgens hem sinds de middeleeuwen nauwelijks veranderd is, vormden de kern van zijn optreden.
De Verloren tijd
De laatste voorstelling van 2014 was met Theater van de Verloren Tijd. Ik had ze eerder gezien op Oerol Terschelling en vond het geweldig, hoewel ik vergat dat voorstellingen daar anders aanvoelen dan in het nuchtere Zaandam. Ze waren bijzonder: ze kenden 600 gedichten uit hun hoofd, van eeuwenoude tot moderne poëzie. Mensen uit de zaal mochten een woord roepen, en zij hadden er meteen een gedicht bij. Ik vond het bijzonder en begrijp nog steeds niet helemaal waarom het minder werd gewaardeerd. Soms pakt iets wat je zelf leuk vindt niet altijd goed uit; het leven blijft een leerschool.
Dieten superpopulair
In 2015 waren diëten populair. Dr. Frank had een bestseller geschreven, *Het Hongerige Brein*. Speciaal voor de Culturele Raad gaf hij een presentatie genaamd ‘Food in Arts’. Met speciale hapjes werd deze avond extra bijzonder en succesvol.
Het verbouwde restaurant De Kleine Waarheid bleek toch niet ideaal als theater locatie. Wat nu? Hotel Inntel werd de volgende plek. Wat een overgang: van een Zaans uiterlijk naar een zakelijke conferentieruimte van binnen. Wij konden gelukkig de ruimte zelf invullen. Posters op canvas gaven de zaal een cultureel tintje. Schrijver Frank Westerman was onze gast, en Anouk van der Laan uit Wormerveer verzorgde de muzikale omlijsting. Omdat het de tiende voorstelling was, werden alle stoelen aan de kant gezet voor de afterparty met Lenny Ryan & The Leatherjackets. Met hun aanstekelijke ritme en opgebouwde sfeer kwam de zaal in beweging. Of je wilde of niet, de heerlijke reggaeklanken kwamen goed binnen. Tot in de kleine uurtjes werd er nog flink nagenoten.
Culturele Raad gaat door
Zo waren de eerste tien legendarische avonden van de Culturele Raad een feit. Als het gewaardeerd wordt, schrijf ik graag verder over de volgende avonden, te beginnen met de 11e avond met Kees van Kooten.
René Sman
Bij De Zaanse Verhalen is de Culturele Raad regelmatig belicht. Zie de zoekfunctie.